NewSail — Italian Yacht Brokerage

Kaynaklar

Yat alım satım ve kiralama terimleri, sade Türkçeyle.

Her sektörün kendi sözlüğü vardır. Bu sayfa, ilk kez yat alanların ve yat kiralayanların karşılaştıkları sözleşmeleri, ekspertiz raporlarını ve ilanları başlarında bir broker olmadan anlayabilmeleri için hazırlandı.

Satın alma

Satış sözleşmesi (MoA)
Bir yat satışında alıcı ile satıcı arasında imzalanan sözleşmedir. NewSail genellikle İtalya’ya ve AB’ye özgü koşullara göre uyarlanmış MYBA ya da IYBA standart formunu kullanır. MoA; fiyatı, depozitoyu, ekspertiz koşullarını, satışın tamamlanma tarihini ve kabul kriterlerini belirler.
Deneme seyri (sea trial)
Alıcının da katıldığı, genellikle açık denizde 2-4 saat süren test seyridir. Motorların yük altındaki performansını, teknenin davranışını, gürültü ve titreşimi ve teknedeki sistemleri değerlendirmek için yapılır. MoA şablonlarının çoğunda standart bir sözleşme hakkıdır ve yakıtı alıcı karşılar.
Ekspertiz (survey)
Gövdenin, makinelerin, sistemlerin ve yapının SAMS ya da YDSA yetkili bir eksper tarafından satın alma öncesinde bağımsız olarak incelenmesidir. Rapor; yatı kabul etmenin, fiyatı yeniden pazarlık etmenin ya da satıştan çekilmenin dayanağı olur. Ücretini normalde alıcı öder.
Fiyat talep üzerine (POA)
İstenen fiyatın herkese açık gösterilmediği ilandır. Süperyatlarda ve üst segment özel teknelerde standart uygulamadır; satıcının gizliliğini korur ve ciddi olmayan alıcıları caydırır. Ciddi teklif sahipleri fiyatı talep ettiklerinde öğrenir.
Ekspertiz şartı (subject to survey)
Sözleşmeyi, satın alma öncesi ekspertizin olumlu sonuçlanmasına bağlayan teklif ifadesidir. Ekspertizde önceden açıklanmamış kusurlar ortaya çıkarsa alıcının fiyatı yeniden pazarlık etmesine ya da satıştan çekilmesine imkân veren standart bir MoA maddesidir.
Takyidat araştırması (lien search)
Yat üzerinde bekleyen ipotek, deniz alacağı hakkı (maritime lien) ya da hukuki talep olup olmadığının satın alma öncesinde doğrulanmasıdır. MoA’yı hazırlayan denizcilik avukatı tarafından yapılır. Temiz bir sonuç, satışın tamamlanma koşuludur; mülkiyet devrinden önce bekleyen tüm ipotek ve alacak hakları kaldırılmalıdır.
Emanetçi (escrow agent)
Tüm tamamlanma koşulları yerine gelene kadar alıcının depozitosunu ve bakiye ödemesini elinde tutan tarafsız üçüncü kişidir (genellikle bir denizcilik avukatı ya da uzman bir yat escrow şirketi). Parayı satıcıya ancak mülkiyet devri teyit edildiğinde aktarır. İki tarafı da korumak için MoA şablonlu işlemlerde standarttır.
Satış senedi (Bill of Sale)
Satışın tamamlanmasında yatın mülkiyetini satıcıdan alıcıya devreden hukuki belgedir. MoA çerçevesinde imzalanır. Yeni mülkiyet kaydının dayanağı olarak ilgili bayrak siciline işlenir. İşlemi hukuken tamamlayan belge Bill of Sale’dir.

Vergi ve bayrak

KDV ödenmiş statüsü (VAT paid)
Geçmişinin bir döneminde AB KDV’si ödenmiş yatın statüsüdür. AB sularında serbest dolaşım için kritik önemdedir. Bu statü olmadan satılan yatlar AB’ye ilk girişte ithalat KDV’siyle karşılaşır; bu oran İtalya’da genellikle %22’dir.
Bayrak (tescil)
Yatın kayıtlı olduğu ülkedir. Vergi yükünü, tabi olunan düzenleyici rejimi (MCA, RINA, ABS) ve mürettebat sertifika kurallarını etkiler. Avrupa’daki gezi yatlarında yaygın bayraklar İtalya, Fransa, Malta, Marshall Adaları, BVI (Britanya Virjin Adaları) ve Birleşik Krallık bayraklarıdır.
MCA kodu (MCA coding)
Birleşik Krallık Denizcilik ve Sahil Güvenlik Ajansının (Maritime & Coastguard Agency) ticari kiralamadaki yatlara uyguladığı ticari sınıflardır: Cat 0, 1 ve 2. Akdeniz’de en yaygın olanı Cat 2’dir (güvenli limandan 60 deniz miline kadar). Yasal ticari kiralama için gereklidir.
Kaptansız yat kiralama (bareboat)
Yatın mürettebatsız kiralanmasıdır. Kiracının uygun bir yeterlik belgesine (RYA Coastal/Yachtmaster Offshore, ICC) sahip olması gerekir. Mürettebatlı kiralamadan farklıdır; sigorta, sözleşme ve kâğıt üzerindeki kaptan (skipper) yapısı değişir.
Geçici ithalat (temporary importation)
AB dışı bayraklı yatların KDV ya da gümrük vergisi ödemeden AB sularında 18 aya kadar kalmasına izin veren AB rejimidir; ancak yat AB’de yerleşik olmayan kişilerce kullanılmalı ve süre sonunda AB sularından çıkmalıdır. Süre, AB suları dışında gümrük işlemi yapılarak yeniden başlatılır. Brexit sonrasında AB’de yerleşik kişilere ait Birleşik Krallık Red Ensign bayraklı yatlar için de geçerlidir.
IMO numarası (IMO Number)
Uluslararası Denizcilik Örgütünün (IMO) ticari gemilere ve 100 GT üzerindeki yatlara verdiği 7 haneli benzersiz kimlik numarasıdır. Kalıcıdır; sahip ya da bayrak değişse de değişmez. Sicillerde kimlik doğrulamasında ve takyidat araştırmalarında işe yarar.
HIN (gövde kimlik numarası)
Gövdeye kabartma olarak işlenen (genellikle sancak taraftaki kıç aynasında) 14 karakterli benzersiz kimlik numarasıdır (Hull Identification Number). Otomobillerdeki şasi numarasının (VIN) karşılığıdır. Sicil doğrulaması, geri çağırma bildirimleri ve sahiplik geçmişinin takibi için kullanılır. CE işaretli tüm yatlarda zorunludur.

Yat kiralama

APA (gider avansı)
Kiralama ücretinin yaklaşık %25-35’i tutarında, yolculuktan önce ödenen avanstır (Advance Provisioning Allowance). Yakıt, marina ve bağlama ücretleri, kumanya, iletişim ve diğer değişken giderleri karşılar. Kiralama sonunda hesap dökümüyle kapatılır; kullanılmayan bakiye iade edilir.
MYBA sözleşmesi (MYBA Agreement)
Mediterranean Yacht Brokers Association (Akdeniz Yat Brokerleri Birliği) tarafından hazırlanan standart kiralama sözleşmesidir. Mürettebatlı kiralama koşullarını, brüt kiralama ücretini, APA’yı, teslim ve iade koşullarını, mücbir sebepleri ve uyuşmazlıkların çözümünü düzenler. Akdeniz’de sektörün varsayılan sözleşmesidir.
Mürettebatlı yat kiralama (crewed charter)
Teknede profesyonel bir mürettebatın bulunduğu kiralamadır; mürettebatta kaptan, aşçı, kamarotlar ve gerektiğinde makine sorumlusu yer alır. Akdeniz’de 18 metrenin üzerindeki yatlarda standart modeldir. Mürettebatın ücretini yat sahibi öder; kiralama ücretinin %5-15’i oranında bahşiş bırakmak gelenektir.
Seyir bölgesi (cruising ground)
Kiralamanın yapılacağı, taraflarca kararlaştırılmış bölgedir; örneğin “Costa Smeralda + La Maddalena” ya da “Hırvatistan (Šibenik-Dubrovnik)”. MYBA sözleşmesinde tanımlanır; bu bölgenin dışına çıkmak yat sahibinin onayını gerektirir.

Teknik özellikler

Tam boy (LOA)
Gövdenin baştan kıça toplam yatay uzunluğudur; gövdeyle bütünleşikse civadra ya da yüzme platformu da buna dâhildir. Brokerlikte esas alınan uzunluk ölçüsüdür. Su hattı boyundan (LWL) farklıdır.
Genişlik (beam)
Yatın en geniş noktasıdır; bu nokta motoryatlarda genellikle gövdenin ortasına yakın, yelkenlilerde daha ileridedir. Yatın hangi marinalara sığacağını ve boyun her metresine düşen iç hacmi belirler.
Su çekimi (draft)
Su hattından gövdenin (ya da salmanın) en alt noktasına kadar olan dikey mesafedir. Yatın hangi marinalara, demirleme yerlerine ve nehirlere girebileceğini sınırlar. Sığ su çekimli gövdeler (2,0 m’nin altı) Adriyatik’te ve Ege’de daha fazla seyir seçeneği açar.
Deplasman (displacement)
Gövdenin yerinden ettiği suyun kütlesidir ve yatın ağırlığına eşittir. Ton cinsinden ölçülür. Yakıt verimliliğini, denizcilik kabiliyetini ve seyir konforunu belirler. Ağır deplasmanlı tekneler daha yavaş ama dalgalı denizde daha konforludur.
Refit (kapsamlı yenileme)
Eski bir gövdeyi güncel donanım düzeyine taşımak için yapılan planlı yenilemedir; genellikle motorları, elektroniği, iç mekânı ve boyayı kapsar. 2008 yapımı bir teknede 2024’te yapılan refit hem görünümü hem ekspertiz sonucunu değiştirir. Refit yılı, brokerlikte kritik bir veridir.

Yat tipleri

Flybridge
Ana salonun üzerinde bulunan açık üst güvertedir; burada dümen yeri, oturma alanı ve çoğunlukla bir bar yer alır. İtalyan ve Kuzey Avrupa motoryatlarında standart yerleşimdir. Dümenciye 360° görüş, misafirlere de açık havada ağırlama alanı sağlar.
Katamaran
Çift gövdeli yattır. Dengeli platformu, sığ su çekimi ve aynı boydaki tek gövdeli teknelere göre geniş misafir alanları sayesinde Akdeniz’deki kiralamalarda yaygındır. Yelkenli katamaranlar (Bali, Lagoon, Leopard) ve motorlu katamaranlar ayrı kategorilerdir.
Sportfish (balıkçı motoryatı)
Açık deniz balıkçılığı için optimize edilmiş motoryattır; genellikle balık mücadele kokpiti (fighting cockpit), kule, outrigger direkleri ve yüksek seyir hızı bulunur. Akdeniz’de Atlantik’e göre daha az yaygındır ama ilgi giderek artmaktadır.
Süperyat (superyacht)
Sektördeki yaygın kabule göre tam boyu 24 metreyi aşan her yat süperyattır; 24 metre, MCA Large Yacht Code kurallarının uygulanmaya başladığı eşiktir. Günlük kullanımda 24 metrenin altı “yat”, 24-50 metre arası “süperyat”, 50 metrenin üzeri “megayat” olarak anılır.

Yapım ve malzeme

CTP (GRP)
Cam elyafın polyester ya da vinilester reçine içinde kullanıldığı kompozit gövde yapımıdır (cam takviyeli polyester). 1970’lerden bu yana seri üretim yatlarda baskın gövde malzemesidir. Vakum infüzyon ve osmoza daha dayanıklı vinilester laminasyonlar modern çeşitleri arasındadır. Bénéteau, Jeanneau, Bavaria, Lagoon, Bali, Fountaine-Pajot, Ferretti ve benzeri yüksek hacimli üreticilerin çoğu CTP kullanır.
Alüminyum gövde
Bir iskelet üzerine kaynaklanan denizcilik sınıfı alüminyum levhalarla yapılan gövdedir. Aynı dayanım için çelikten hafiftir; süperyatlarda (Heesen, Wally, Vitters), keşif yatlarında ve yüksek performanslı tasarımlarda yaygındır. Onarımlar için uzman kaynak işçiliği, galvanik korozyonu yönetmek için de kurban anotlar gerektirir.
Çelik gövde
Bir iskelet üzerine kaynaklanan çelik levhalarla yapılan gövdedir. Alüminyumdan ya da CTP’den ağırdır ama darbe dayanımı ve ömrü olağanüstüdür. Deplasman gövdeli keşif yatlarında (Damen, Feadship alt gövdeleri), ticari teknelerde ve geleneksel motorsailer teknelerde standarttır. Düzenli pas yönetimi gerektirir.
Kompozit yapım
CTP, karbon elyaf ve çekirdek malzemelerin (genellikle PVC köpük ya da balsa) sandviç laminasyonla birlikte kullanıldığı modern gövde yapımıdır. Performans odaklı üreticiler (Pershing’in yüzey tahrikli gövdeleri, Wally, özel yapımlar) tek katmanlı (monolitik) CTP’den daha üstün bir rijitlik-ağırlık oranı için bu yöntemi kullanır.

Klas ve sertifika

RINA (Registro Italiano Navale)
İtalyan bayraklı yatlar için gövde sertifikası veren, denetim yapan ve kurallara uygunluğu belgeleyen, IACS üyesi İtalyan klas kuruluşudur. RINA Charter, RINA Pleasure ve RINA Yacht kuralları farklı yat kategorilerine uygulanır. Birleşik Krallık’taki Lloyd's Register ya da ABD’deki ABS ile karşılaştırılabilir.
Lloyd's Register
1760’ta kurulan, IACS üyesi köklü İngiliz klas kuruluşudur. Ticari kodlu yatlar ve büyük özel yatlar için gövde sertifikası ve yapısal doğrulama hizmeti verir. Özellikle Birleşik Krallık Red Ensign bayraklı süperyatlarda yaygındır.
CE işareti (CE marking)
AB’de satılan yatlarda bulunan Avrupa uygunluk işaretidir. Yatları, tasarımda öngörülen dalga yüksekliği ve rüzgâr hızına göre A (Okyanus), B (Açık deniz), C (Kıyı) ve D (Korunaklı sular) kategorilerine ayırır. AB pazarına sunulan yeni yatlar için zorunludur.

Yat brokerliği

Satış yetki sözleşmesi (listing agreement)
Yat sahibi ile brokerlik firması arasında imzalanan ve brokere yatı satışa sunma yetkisi veren sözleşmedir. Komisyon oranını (genellikle %6-10), münhasırlık durumunu, süreyi (genellikle 6-12 ay), pazarlama bütçesini ve fesih koşullarını belirler. NewSail, İtalyan hukukuna uyarlanmış MYBA şablonlu satış yetki sözleşmeleri kullanır.
Münhasır ilan (exclusive listing)
Belirli bir süre boyunca (genellikle 6 ay) yatı pazarlama hakkının yalnızca bir brokerde olduğu satış yetki sözleşmesidir. Broker bu münhasırlık karşılığında fotoğraf çekimine, pazarlamaya ve tanıtıma yatırım yapar. Münhasır olmayan (açık) ilanlarda aynı yatı birden fazla broker pazarlayabilir; bu da genellikle broker başına daha düşük bir pazarlama yatırımı anlamına gelir.
Ortak brokerlik (co-broking)
Alıcının brokeri ile satıcının brokerinin bir işlemdeki komisyonu paylaşmasıdır. Brokerlik sektöründe standart uygulamadır: komisyonun tamamını satıcı öder, bu tutar iki broker arasında yarı yarıya bölünür. NewSail, Akdeniz’deki tüm büyük brokerlik ağlarıyla ortak brokerlik yapar.
Kapalı portföy (off-market)
YachtWorld, Boat International ya da diğer herkese açık platformlarda ilan edilmeyen satılık yattır. Yalnızca brokerin özel alıcı ağı üzerinden pazarlanır. Gizlilik isteyen yat sahiplerine, fiyat gizliliğinin önemli olduğu üst segment yatlara ya da satışı stratejik bir zamanlamayla yapmak isteyenlere uygundur. NewSail kapalı portföydeki yatlarla düzenli olarak çalışır.
Komisyon
Yat satışı başarıyla tamamlandığında satıcının brokerlik firmasına ödediği ücrettir. Akdeniz’de standart oran, 5 milyon avronun altındaki yatlarda brüt satış fiyatının %8’idir; daha büyük yatlarda kademeli indirimler uygulanır. Komisyon yalnızca satış tamamlandığında ödenir; ön ödeme (retainer) alınmaz.

Operasyon

Yakıt ikmali (bunker)
Marinalarda ya da yakıt iskelelerinde tekneye alınan yakıt ve sudur. “Bunkering” yakıt ikmali yapma işidir. Akdeniz marinalarında yakıt fiyatları bölgeden bölgeye %20-30 oranında değişir; İtalya ve Hırvatistan genellikle Fransa ve İspanya’dan ucuzdur.
Marina bağlama yeri (berth)
Bir marinada yatın uzun süreli bağlandığı, ayrılmış su alanıdır. Bağlama yerleri satılır (devredilebilir haklar; örneğin Porto Cervo, Porto Mirabello) ya da kiralanır (sezonluk veya yıllık). Akdeniz’in yoğun sezonunda 25 metrelik bir yat için marina bağlama ücreti konuma göre yılda 30.000-150.000 € arasındadır.
Demirleme yeri (anchorage)
Marinanın dışında yatların geçici olarak demirlediği deniz alanıdır. Bazıları resmî olarak belirlenmiştir; diğerleri resmî olmasa da iyi bilinir (Calanques koyları, La Maddalena, Hvar lagünleri). Akdeniz’in en çok fotoğraflanan yat noktalarının çoğu marina değil, demirleme yeridir: Capri Marina Piccola, Positano, Faraglioni.
Deneme seyri (sea trial)
Yatın genellikle açık denizde 2-4 saat süren test seyridir. Motorların yük altındaki performansını, manevra özelliklerini, gürültü ve titreşim düzeylerini, elektroniğin çalışmasını ve tüm sistemlerin işleyişini doğrulamak için yapılır. MoA kapsamında alıcının standart sözleşme hakkıdır; yakıtı alıcı karşılar.
Kaptan (skipper)
Yattan sorumlu kişidir; bu kişi profesyonel bir kaptan ya da tekneyi kendisi kullanan sahibi olabilir. Ticari kodlu yatlarda kaptanın uygun yeterlik belgesine sahip olması gerekir (örneğin kiralama faaliyetleri için STCW ve Master of Yachts 200T). Özel yatlarda kaptanın ehliyet şartları bayrak devletinin kurallarına bağlıdır.
STCW
Denizcilerin eğitim, belgelendirme ve vardiya tutma standartlarını (Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers) belirleyen uluslararası sertifika standardıdır. Ticari kodlu yatlardaki tüm mürettebat için STCW Temel Güvenlik Eğitimi (BST) zorunludur. Daha üst STCW yeterlikleri (Master of Yachts, OOW) kaptan ve kıdemli mürettebat pozisyonları için geçerlidir.

Hâlâ emin değil misiniz?

Bu tanımlar sık karşılaşılan durumları kapsar. Belirli bir yata ya da işleme özel sorularınız için bir NewSail brokeriyle yapacağınız 15 dakikalık bir görüşme çoğu zaman yeterli olur.

Bir brokerle görüşün